Thuyết mất cân bằng hóa học · Trầm cảm

PsychCentral – Nồng độ Serotonin Thấp Không Gây ra Trầm cảm

Từ Trầm Cảm Tới Chánh Niệm dịch từ bài viết “Low Serotonin Levels Don’t Cause Depression” trên PsychCentral. Tác giả: John M. Grohol, Psy.D.

Một trong những huyền thoại hàng đầu về trầm cảm lâm sàng thật không may vẫn lan truyền là trầm cảm là do nồng độ serotonin thấp trong bộ não (hay một “sự mất cân bằng hóa học”). Đây là một huyền thoại bởi vì vô số nghiên cứu khoa học đã khảo sát cụ thể lý thuyết này và đều nhất trí quay trở lại bác bỏ nó.

Vì thế chúng ta hãy kết liễu nó một lần và mãi mãi – nồng độ serotonin thấp trong bộ não không gây ra trầm cảm.

Chúng ta hãy cùng tìm hiểu tại sao.

Đây không phải là lần đầu tiên chúng tôi lật tẩy huyền thoại này. Chúng tôi đã làm điều đó vào năm 2007 – 7 năm trước – chỉ ra rằng niềm tin của hầu hết mọi người (thậm chí của bác sĩ) cho rằng serotonin thấp gây ra trầm cảm là kết quả của việc tiếp thị thành công của các công ty dược. Đó là một thông điệp mà họ cố gắng lặp đi lặp lại (1), khiến nó trở thành một trong những thông điệp tiếp thị được biến thành sự thật thành công nhất trong ngành công nghiệp quảng cáo.

Tuy nhiên, bạn có thể đang đọc bài viết này để lấy điểm mấu chốt: Vậy nếu nồng độ serotonin thấp không gây ra trầm cảm thì cái gì gây ra? Đây là câu trả lời ngắn gọn – các nhà nghiên cứu vẫn không hiểu điều gì gây ra trầm cảm. Chúng ta có rất nhiều lý thuyết vẫn trộn lẫn và vẫn đang được nghiên cứu, nhưng không có cái nào kết luận được trong một câu trả lời cuối cùng. Một trong những lý thuyết đó đã được kiểm tra – và kiểm tra đi kiểm tra lại – là ý tưởng cho rằng bộ não của ta có thể đôi khi thiếu chất dẫn truyền thần kinh được gọi là serotonin. Người ta nghĩ rằng bằng cách kê đơn một thuốc chống trầm cảm ức chế tái hấp thu chọc lọc serotonin (SSRI) như Prozac, Zoloft, và Paxil “sửa chữa” sự mất cân bằng này, đưa nồng độ serotonin trở lại “bình thường.”

Trước tiên, hãy giải quyết toàn bộ lý thuyết “mất cân bằng hóa học” nằm dưới lý thuyết serotonin về trầm cảm. Để đề xuất một sự mất cân bằng ở bất kỳ đâu, chúng ta phải hiểu một bộ não cân bằng hoàn hảo là như thế nào. Cho đến bây giờ, không nghiên cứu hay nhà nghiên cứu nào có thể chỉ ra một bộ não như thế. Có khả năng là bởi vì nó không tồn tại.

Ngày nay bộ não là cơ quan ít được hiểu biết nhất trong cơ thể. Điều chúng ta biết là nó thường xuyên thay đổi liên tục. Gần như bất kỳ kích thích nào cũng có thay đổi tạm thời việc tiêu thụ năng lượng của nó. Chúng ta không hiểu tại sao bộ não lại được cấu trúc theo cách của nó, hay thậm chí cách bộ não thực sự liên lạc bên trong (mặc dù, một lần nữa, chúng ta có rất nhiều lý thuyết).

Thật khó tưởng tượng, nhưng các bác sĩ chỉ bắt đầu hiểu mục đích của trái tim trong cơ thể cách đây khoảng 400 năm. Thảo nào chúng ta có thể cần vài thập kỷ nữa (hoặc lâu hơn) để hiểu cách thức vận hành của cơ quan phức tạp nhất của cơ thể.

Vai trò của Serotonin trong Trầm cảm

Trở lại năm 2005, Lacasse và Leo đã chỉ ra trên nhật báo PLOS Medicine rằng có một khoảng cách khổng lồ ngữa những gì chúng ta biết về vai trò của serotonin trong trầm cảm từ nghiên cứu y khoa, và những gì các quảng cáo của các công ty dược đã tuyên bố chúng ta biết:

Nói đến SSRIs, ngày càng có nhiều tài liệu y văn nghi ngờ giả thuyết serotonin, và điều này không được phản ánh trong các quảng cáo đến người tiêu dùng. Cụ thể là, nhiều quảng cáo SSRI tiếp tục tuyên bố rằng cơ chế hoạt động của SSRIs là thuốc điều chỉnh một sự mất cân bằng hóa học, chẳng hạn như quảng cáo paroxetine, tuyên bố, “Bằng cách điều trị tiếp tục, Paxil có thể giúp lấy lại sự cân bằng serotonin…” [22].

Tuy vậy[…] không hề có một sự “cân bằng” serotonin chính xác đã được thiết lập một cách khoa học. Thông điệp chính cho người tiêu dùng xem quảng cáo SSRI là có khả năng rằng SSRIs hoạt động bằng cách bình thường hóa các chất dẫn truyền thần kinh đã bị mất cân bằng. Cách đây 30 năm đây là một ý niệm đầy hy vọng, nhưng không phải là sự phản ánh chính xác bằng chúng khoa học ngày nay.

Nghiên cứu mới mà chúng tôi đã báo cáo tháng trước xác nhận vai trò của serotonin trong trầm cảm không được hiểu biết rõ ràng. Trong nghiên cứu chuột nhắt đó, bỏ chất trong bộ não tạo ra serotonin (2) không tạo ra một đống chuột nhắt bị trầm cảm.

Nghiên cứu khác xác nhận nó không chỉ đơn giản là một sự thiếu hụt serotonin. Như Whitaker (2010) đã lưu ý, nghiên cứu Asbert năm 1976 vẫn còn liên quan. Asbert đã xem xét nồng độ kết quả trao đổi chất của serotonin (một thứ được gọi là 5-HIAA) ở dịch não tủy. Nếu nồng độ thấp serotonin gây ra trầm cảm, thì tất cả những người bị trầm cảm sẽ có nồng độ 5-HIAA trong dịch tủy thấp hơn đáng kể so với những người không bị trầm cảm.

Tuy nhiên, điều Asbert đã tìm thấy không phải là một kết quả đẹp. Trên thực tế, nó cho thấy rõ quá trình bệnh của trầm cảm phức tạp như thế nào. Ở cả hai nhóm người được nghiên cứu – cả nhóm trầm cảm và nhóm đối chứng – khoảng 50 phần trăm có nồng độ 5-HIAA “thường”, khoảng 25 phần trăm có nồng độ thật sự thấp, và 25 phần trăm còn lại có nồng độ thật sự cao.

Nếu serotonin thực sự là phần quan trọng trong trầm cảm, chúng ta chờ đợi nhóm đó có biểu hiện khác đáng kể so với nhóm đối chứng. Ít nhất trong nghiên cứu này, hai nhóm có biểu hiện phần lớn như nhau.

Như chúng tôi đã nói hồi năm 2007, serotonin có thể có vai trò nhỏ nào đó, vẫn chưa được hiểu rõ ràng trong trầm cảm. Nhưng nếu có, nó chẳng giống như giả thuyết đơn giản thái quá “nồng độ serotonin thấp gây ra trầm cảm” vốn là cái mốt thịnh hành cách đây mười hai mươi năm.

Nếu bác sĩ đề xuất đây là nguyên nhân khiến bạn trầm cảm, và tất cả những gì bạn cần là một thuốc chống trầm cảm như Prozac, hãy chỉ cho họ bài viết này. Và làm ơn bớt chút thời gian chia sẻ bài viết này trên Facebook và Twitter. Đó là một huyền thoại lan rộng hạ thấp sự phức tạp của trầm cảm mà chúng ta cần kết liễu một lần và mãi mãi.

Read the full articleMice Study Suggests Lack of Serotonin Not Behind Depression

References

Asbert, M. (1976). Serotonin depression: A biochemical subgroup with the affective disorders? Science,191, 478-80; Asberg, M., (1976). 5-HIAA in the cerebrospinal fluid. Archives of General Psychiatry, 33, 1193-97.

Lacasse, JR & Leo, J. (2005). Serotonin and Depression: A Disconnect between the Advertisements and the Scientific Literature. PLOS Medicine. DOI: 10.1371/journal.pmed.0020392

Whitaker, R. (2010). Anatomy of an Epidemic: Magic Bullets, Psychiatric Drugs and the Astonishing Rise of Mental Illness in America. Crown Publishing.

Footnotes:

  1. Only pointing out it was just one possible theory of depression in small print in their advertisements and marketing.
  2. More technically, mice lacking the gene for TPH2 are genetically depleted of brain 5HT serotonin. So the researchers bred mice that lacked the TPH2 gene to test their theory.

Về John M. Grohol, Psy.D.

Dr. John Grohal là người sáng lập & CEO của Psych Central. Ông là tác giả, nhà nghiên cứu và chuyên gia về sức khỏe tâm thần trực tuyến, và viết về các vấn đề hành vi, sức khỏe tâm thần và tâm lý học trực tuyến – cũng như sự giao thoa của công nghệ và hành vi con người – kể từ năm 1992.

Đọc thêm các bài viết liên quan:

Giải phóng bản thân khỏi trầm cảm

Thuốc chống trầm cảm

Một vài sự thật chán nản về thuốc chống trầm cảm

Các tập đoàn dược (Big Pharma) tạo ra bệnh như thế nào?

TÂM THẦN HỌC ĐI LẠC ĐƯỜNG

BMJ: Thuốc chống trầm cảm gây nghiện và tăng nguy cơ tái phát

Bảy Sự thật về Trầm cảm sẽ khiến bạn cực kỳ ngạc nhiên

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s