Thuốc chống trầm cảm

Thời của Ritalin và Prozac

Bạn có thể đã nghe nói quá nhiều về Seduxen- một loại thuốc giải lo âu, gây ngủ; dù vậy, không phải ai cũng nhận ra rằng đó là tên biệt dược của Diazépam, và nó còn có tên gọi khác là Valium.

Tuy vậy, hiện tại thì Valium, Seduxen, Diazépam đều đang bị thay thế bởi sự thoả mãn tao nhã của nhóm SSRI.

Riêng hôm nay, tôi chợt nghĩ nhiều đến Ritalin (Méthylphénidate) và Prozac (Fluoxétine) trong thời gian tham dự đợt sinh hoạt khoa học Việt-Pháp 2006: Tâm bệnh- Tâm kịch– Chẩn đoán và trị liệu các rối loạn ADHD và rối loạn cảm xúc lưỡng cực tổ chức tại Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương ở Hà Nội.

Theo nhà Tâm thần học Nguyễn Minh Tuấn trong cuốn Các rối loạn tâm thần– chẩn đoán và điều trị. (2002, Hà Nội: Nxb. Y học, tr.88, tr.199, tr.221, tr.233), thì Méthyphénidate (Ritalin) là một chất kích thích thần kinh trung ương, tỏ ra có hiệu lực (tăng chú ý, giảm xung động, làm cho hoạt động có mục đích hơn). Thường dùng cho trẻ em 6 tuổi trở lên.

Còn Fluoxétine (Prozac) là thuốc chống trầm cảm thế hệ mới (không 3 vòng, không IMAO) có tác dụng hoạt hoá và an dịu.

Giới thiệu sơ qua như thế, ý tôi muốn nhấn mạnh rằng, thời chúng ta đang sống là thời của vô vàn biểu hiện rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD: Attention Deficit and Hyperactivity Disorder) và trầm cảm đủ loại (Depression).

Và có lẽ, bạn cũng như tôi, chúng ta không khỏi rúng động khi nghĩ đến viễn cảnh các nhà nhân chủng học (anthropologists) tương lai sẽ nhận xét ra sao…

Wow, lúc này tôi tạm thời quên đi mọi chuyện chỉ để tiếp tục cung cấp thêm tí chút thông tin về Ritalin (hình như vẫn chưa được chỉ định dùng ở Việt Nam?)

Nghiên cứu gần nhất kết luận là an toàn cho trẻ trước tuổi đi học (dưới 6 tuổi) mắc ADHD “trầm trọng” (“severe”) khi sử dụng thuốc kích thích thần kinh thông dụng (popular stimulant) Ritalin.

Công trình này lập tức gây ra làn sóng tranh luận sôi nổi trên các phương tiện truyền thông đại chúng, cũng như trong cộng đồng các nhà tâm thần học và tâm lý học.

Vấn đề trải dài từ niềm lạc quan vừa phải cho đến sự tổn thương đạo đức; và toàn bộ câu chuyện, suy cho cùng, tập trung chú ý vào cách chẩn đoán và điều trị tâm lý.

Dưới góc độ an toàn, câu hỏi rất cần đặt ra về những lợi ích tài chính gắn với các công ty dược, cũng như một số tác dụng phụ trong sự phát triển lâu dài của trẻ (chậm phát triển chiều cao và tăng cân, cùng một số khía cạnh liên quan đến mặt nhận thức).

Còn có thể là câu hỏi đạo đức: có nên chỉ định thuốc kích thích thần kinh như thế cho trẻ còn quá nhỏ vì rối loạn ADHD này?

Thậm chí, nổi lên thắc mắc rằng phải chăng ADHD là một rối loạn “thực sự” (“real” disorder) cần phải dùng thuốc; rằng đây là một cách thức thiết lập việc bệnh hoá (pathologize) vùng ảnh hưởng của hành vi “bình thường” (a range of “normal” behavior)?

Mấy năm gần đây, có vẻ chẩn đoán và điều trị ADHD vẫn tiếp tục diễn ra quá độ.

Rất nhiều thông điệp pha trộn liên quan đến ADHD.

Tìm hiểu kỹ thêm, sẽ thấy chuyện chẳng có gì lạ: đó là loại thuốc “thông minh.”

Ritalin được sử dụng trong tâm lý trị liệu để cải thiện một vài chức năng tâm thần; nhất là khi nó có khả năng nâng cao thành tích học tập của trẻ tăng động, và cũng có tác dụng tương tự với trẻ bình thường.

Dễ suy đoán, nhiều trẻ khoẻ mạnh sẽ được bố mẹ, thầy cô giáo và bác sĩ học đường cho phép sử dụng Ritalin vì mục tiêu xem ra có vẻ vô cùng quan trọng đối với họ.

Do đó, ngăn chặn sự lạm dụng thuốc này là câu chuyện nhiều kỳ lắm chương– nếu muốn biết kết cục thế nào, xin cứ xem xong hồi sau sẽ rõ…

Lời cuối, cá nhân tôi, đọc chùm tin liên quan đến trẻ mắc ADHD và việc sử dụng thuốc Ritalin ở các nước phát triển, một lần nữa càng ngậm ngùi và lo lắng cho tình hình chăm sóc sức khoẻ trẻ em Việt Nam; đặc biệt, tôi thực sự quan ngại khi nghĩ tới thực tiễn chẩn đoán và trị liệu trẻ mắc ADHD cũng như trẻ bị tự kỷ (autism).

Nguồn: http://caitoi.blogspot.com/2006/11/thi-ca-ritalin-v-prozac.html

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s